Vài chữ về múa lân sư rồng

Quá trình giao thoa văn hóa giửa Việt Nam và Trung Quốc qua hàng thiên niên kỷ nên không rỏ múa Lân - Sư - Rồng đã du nhập vào nước ta từ lúc nào, nhưng theo các võ sư của các đoàn lân như Hằng Anh Đường, Liên Nghĩa Đường, Tinh Anh Đường…thì môn nghệ thuật này đã theo dấu chân của những võ sư Quảng Đông và những người Hoa lập nghiệp đến Việt Nam từ đầu thế kỷ XX. Ban đầu nó chỉ được xuất hiện nơi có đông người Hoa sinh sống như khu Chợ Lớn, Quận 5, Sài Gòn lập đoàn lân chủ yếu là để truyền bá võ công ít ai nghĩ đến lấy nghề này làm kế nuôi thân, nhưng với bản tính yêu chuộng nghệ thuật người Việt đã tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa và ngày càng cải tiến các chiêu thức của Lân - Sư - Rồng; cho đến hôm nay không chỉ có hội quán của người Hoa mà đâu đó trên khắp Việt Nam tiếng “cắc crắc tùng chèng, tùng chèng” vẩn rộn rả mổi dịp xuân về.
Và trong một đoàn múa lân không thể thiếu một nhân vật dáng béo, bụng to mặt phệ, mặc áo đỏ, phe phẩy chiếc quạt với nụ cười tươi tắn hoan hỷ trên môi, đó là Ông Địa.

Ông Địa được cho là hiện thân của Đức Di Lặc, một vị Phật lúc nào cũng tươi vui hiền lành. Truyền thuyết kể rằng có một quái vật (con Lân) từ dưới biển lên bờ phá hoại, Đức Di Lặc đã hóa thân thành người gọi là ông Địa lấy cỏ linh chitrên núi cho quái vật ăn chế ngự và hàng phục được nó, biến nó thành con thú ăn thực vật. Từ đó, mỗi năm ông Địa lại dẫn nó xuống núi chúc Tết mọi người, chứng tỏ quái thú đã thành thú lành, cái ác trở thành cái thiện. Ông Địa và con Lân đi đến đâu là giáng phúc tới đó nên nhà nào cũng hoan hỉ treo rau xanh và giấy đỏ (hoặc tiền) đón chào. Lân phải trèo lên cao lấy bằng được "thức ăn" này, tất nhiên ông Địa không cùng trèo với Lân mà chỉ cùng Lân múa, phe phẩy chiếc quạt to, ru Lân ngủ hoặc đánh thức Lân dậy. Cảnh ông Địa vuốt ve Lân và Lân mơn trớn ông Địa, thể hiện được tình cảm và sự hòa hợp sâu sắc giữa loài vật và loài người trong một bầu không khí thanh bình, hoan lạc.Cũng trong quan niệm xưa Kỳ Lân thuộc loài lưỡng tính, là linh vật được Trời sai xuống cõi nhân gian, tạo cho nó một chiếc sừng nhọn với phép thần thông, để diệt trừ những phường gian ác, bọn bạo chúa tham quan, chuyên làm những chuyện hại dân bán nước, hủy hoại đạo đức xã hội. Do đó Lân có một hình dáng rất dị kỳ với thân hình của con hươu lại có vẩy màu vàng, đầu giống rồng, râu bạc, bờm đỏ như ngựa, đuôi trâu và đặc biệt là chiếc sừng nhọn như tê giác, như là một biểu tượng uy quyền tuyệt đối của Phật Trời. Những năm loạn lạc vì giặc giã, chiến tranh hay thiên tai hạn hán, khiến cho dân chúng lầm than chết đói vì mất mùa, thường có Kỳ Lân xuất hiện, dùng cái sừng nhọn chọc thẳng mây xanh, để đem nuớc mưa từ trời tuôn xuống thế gian, làm hồi sinh đất đai, thảo mộc và sự sống của con người.
Việt Nam là một trong những quốc gia có nền lân sư rồng phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là Miền Nam. Việt Nam gặt hái được nhiều thành công và danh hiệu trong các giải đấu, liên hoan, hội thi lân sư rồng quốc tế.

Phóng sự : Nắng xuân Sài Gòn và lân sư rồng

Vào những ngày giáp Tết, khi mọi người nô nức đón chào mùa xuân bằng bánh chưng xanh, dưa hấu đỏ, cành mai vàng… thì đâu đó niềm vui chợt vang lên khi tiếng trống thùng thình tiếng chập chả của những “Đoàn Lân” đang chuẩn bị biểu diển cho ngày tết làm cho lòng người chợt dâng lên cảm giác nôn nao về hình ảnh của những chú Lân - Sư - Rồng rực rỡ múa lượn đầy uy dũng trong ánh nắng mai. Tôi cũng vậy, cũng là một người múa lân nhưng đang làm việc tại thủ đô, lòng nhớ về miền Nam tha thiết, tôi tìm đến những thước phim đúng tâm trạng lúc này. Xin chia sẻ với các bạn phóng sự  "Nắng xuân Sài Gòn và lân sư rồng". Đặc biệt có đủ các điệu múa lân truyền thống của Trung Hoa và Việt Nam và những phong tục ngày tết. Xin mời các bạn cùng xem !

Link full 7 phần 

http://phimviet247.com/play.php?mid=7263

các bạn chỉ cần copy dòng link và paste lên thanh tìm kiếm và xem thôi ! :)

Truyền thuyết về lân (ngắn gọn)

Truyền thuyết về lân:
Xa xưa, hàng năm vào những ngày Tết, các làng chài ven biển ở Trung Quốc thường bị một loài thủy quái (gọi là Nien, đọc là "niên" - đồng âm với "năm"- tiếng Hoa) hung dữ từ dưới đại dương xâm nhập, phá hoại nhà cửa, giết chết cả người lẫn súc vật. Vì thế, thay vì được hưởng không khí vui xuân, hưởng lộc tại nhà, mọi người phải kéo nhau lên núi lánh nạn thủy quái. Lời cầu cứu vang khắp đất trời, Ngọc Hoàng phái Phật Di Lặc hoá thân thành ông Địa xuống trần gian để cứu giúp chúng sinh khốn khổ. Để thu phục nó, ông Địa (với sự giúp sức của sư tử) dụ con Nien ăn một loại cỏ tiên gọi là Linh chi thảo khiến nó từ một con vật dữ tợn ưa ăn thịt người trở thành một loài thú hiền lành thích ăn các loại rau quả. Sau đó, ông Địa đưa con Nien về trời. Hàng năm, vào những ngày Tết, ông Địa dẫn con Nien (lúc này đã được gọi là con Lân) trở lại trần gian, cùng đi chúc Tết mọi nhà "Hạnh phúc tràn đầy, Tài lộc dồi dào" trong nền nhạc náo nhiệt đón Xuân.

Một truyền thuyết khác, Lân là một trong Tứ linh (Long, Lân, Quy, Phụng) do Thái Thượng lão quân nuôi. Một hôm, Lân lén trốn chạy xuống trần gian chơi. Thấy cảnh vật trần gian hữu tình, Lân ở lại không chịu trở về trời, tự tung tác quái. Nghe tin chẳng lành, Thái Thượng lão quân nhờ Phật Di Lặc hạ giới để thu hàng con "nghiệt súc". Lân bị bắt về Thiên đình, khắp mọi miền, làng mạc, bà con hân hoan tống tiễn bằng hàng loạt tiếng trống vang dội, họ đốt pháo như sấm nổ, mong Lân sợ không dám quay lại. Rồi từ đó, mỗi khi Tết đến, như nhớ lại tích xưa, người Hoa lại tổ chức múa Lân với ý nghĩa: chúc lành, cầu may mắn ngay từ những ngày đầu xuân mừng năm mới.

Với những dân tộc có nền văn minh lúa nước, phải chăng Long (rồng) là mưa, là gió, là thời tiết, Lân (Nien) là nước, là lụt bão, Sư (sư tử) là đất, là bản làng? (Tương tự như truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh ở Việt Nam). Mưa không thuận, gió không hòa, bão lụt thiên tai là điều đáng sợ nhất. Vào thời xa xưa, khi con người thường phải thần thánh hóa những hiện tượng "trái gió trở trời" nên hình tượng Long - Lân - Sư phát sinh từ đây?

Mai Hoa Thung là gì ?

Mai hoa thung (梅花樁), Mai hoa trang 梅花桩, hay gọi chính xác hơn là Mai hoa thung pháp (phép tập trên cọc gỗ mai hoa) dịch nôm na là "Rừng cây hoa mai' . Là một công phu tập luyện võ thuật nổi tiếng của võ thuật Trung Hoa, nhằm luyện cho thân thể cùng bộ pháp linh động, chính xác trên các cọc cây (thung). Mai hoa thung pháp rất có thể xuất xứ ban đầu từ Thiếu Lâm tự và/hoặc Ngũ Mai lão ni.

Đây là công phu rất khó luyện, thường chỉ dành cho các quyền sư cao đẳng luyện tập và thi đấu để định lượng tài sức của bản thân và của người khác.

Khởi sự người tập luyện Mai hoa thung thường không bắt đầu đứng trên các cọc gỗ mà dùng phấn hay sơn vẽ vài đóa hoa mai trên mặt đất để tập, cánh hoa này cách cánh hoa khác khoảng 8 tấc đến 1 thước 20 phân, được xếp lộn xộn không thứ tự. Mỗi đóa hoa gồm 5 vòng tròn làm cánh hoa và mỗi cánh hoa cách nhau 4 tấc, đường kính cánh hoa (vòng tròn) lớn 1 tấc 20. Vẽ xong người tập vẽ một hai đóa là hư thung (được đánh dấu riêng). Khi luyện thì đứng vào cánh hoa thực của một đóa hoa, khi đứng chỉ dùng mỗi chân trên một cánh hoa và sử dụng đầu ngón chân để bấm xuống cho chắc, tính toán trước thứ tự bước rồi tiến hành nhảy

Sau khi đã luyện tập thành thục khiến bộ pháp trở nên chính xác hoàn hảo, người tập mới tiến hành đóng cọc gỗ xuống đất để luyện nhảy trên các cọc. Dùng loại gỗ cứng chắc dài khoảng 1 mét 20, đường kính 6-7 phân, đem chôn theo hàng các cánh hoa như đã vẽ trên mặt đất.

Ngày nay, nói đến Mai hoa thung, người ta nghĩ ngay đến dàn mai hoa thung dùng trong lân sư rồng. Mà từ lóng người trong nghề hay gọi là "dàn chành" .Cũng là mai hoa thung nhưng biến tấu để phù hợp hơn trong biểu diễn nghệ thuật múa lân sư rồng.

Biểu diễn múa lân trên mai hoa thung từ năm 2006 được công nhận là một môn thể thao chuyên nghiệp. Để biểu diễn được người múa phải trải qua quá trình luyện tập rất lâu, sức khỏe dẻo dai, chế độ dinh dưỡng nghiêm ngặt và vô số những lần bị té ngã, gãy chân, tay, mồ hôi và cả máu để mang lại những màn nhảy điêu luyện, ngoạn mục trên cao.

Thông thường con lân để múa trên dàn thung thường là lân lông trắng, kim sa bạc. Vì lân trắng là lân đã già, có nhiều kinh nghiệm, có "đủ tuổi" hơn so với các con lân khác để chinh phục mai hoa trang.

Hình ảnh con lân biểu diễn trên mai hoa thung còn làm cho người xem liên tưởng đến một con Linh thú đang vượt đèo, vượt núi dũng mãnh, bất chấp nguy hiểm để mang Linh dược và tài lộc xuống núi cho gia chủ. Đây là tiết mục đòi hỏi người thuê múa phải biết xem, muốn thu hút khách hàng, khản giả và cả độ "chịu chi và chịu chơi".

Một số hình ảnh Lân lên mai hoa thung :

Múa lân sư rồng đã từ lâu là một môn nghệ thuật đường phố không thể thiếu trong những ngày lễ tết, khai trương, lễ hội mang lại tài lộc cho gia chủ. 

Múa lân sư rồng có nguồn gốc từ Trung Hoa. Lân, sư tử, rồng là ba con vật tượng trưng cho phước lành, tài lộc, là linh thú hiếm khi xuất hiện, chỉ xuất hiện nơi nào có linh khí trời đất hay quý nhân ra đời. Trong bài viết này, tôi chỉ kể tóm tắt nguồn gốc của múa lân mà tôi được nghe từ những người tiền bối ở Sài Gòn - Chợ Lớn.

Truyền thuyết kể rằng, cứ mỗi dịp đêm giao thừa, mọi người cùng quây quần bên bếp lửa vui mừng chào đón năm mới, bổng từ trên núi (có bản chép là dưới biển) có một con quái vật mang màu sắc rực rỡ xuống quấy phá dân làng, nó bắt hết gia súc mà ăn thịt, làm mọi người kinh sợ. Dân làng khua chiêng trống, đốt pháo nhằm tạo ra tiếng ồn nhằm làm nó sợ để bỏ đi, quả thật, con quái vật rất sợ tiếng ồn và tiếng pháo, tuy nó có màu sắt rực rỡ nhưng nó rất sợ màu đỏ và bỏ đi lên núi.

Sáng ngày mùng 1 năm mới, sự thiệt hại đêm qua làm mọi người ủ rủ không còn tâm trạng ăn tết. 

Bổng phía xa con vật lại xuất hiện, mọi người hoảng sợ lại khua chiêng gõ trống, nhưng nó vẫn từ từ tiến lại. Lần này nó rất hiền lành, như reo hò cùng mọi người, cưỡi trên lưng nó là một người mặt no, bụng bự, áo đỏ, phe phẩy cái quạt vàng với nụ cười hoan hỷ trên mặt. Đó là đức Phật Di Lặc hạ thế, người đã thuần phục con quái và dắt nó mang vàng bạc châu báu cùng những điều phước lành xuống núi chúc tết mọi người. Người dân vui mừng cảm tạ và đốt pháo ăn mừng, ngày tết là trở nên càng vui nhộn, tưng bừng, nhiều tài lộc lại đến với mọi nhà. 

Từ điển tích đó, mỗi năm người ta lại tổ chức múa lân sư rồng, tặng lì xì cho trẻ nhỏ (bao lì xì có màu đỏ vì con quái vật sợ màu đỏ)  nhằm mong những điều tài lôc và thịnh vượng sẽ đến với gia chủ trong suốt năm đó.

Ngày tết mỗi khi ra phố, tiếng trống múa lân từ phía xa khiến lòng ta rạo rực, nôn nao để được xem cho kì được những tiết mục tưng bừng, rộn ràng, đặc sắc và cầu mong nhiều điều may mắn.

Trong hơn một thế kỷ nay múa lân sư rồng không chỉ biểu diễn trong ngày tết, mà còn biểu diễn cả dịp trung thu, khai trương, lễ hội, cúng đình, chùa, hội nghị, khánh thành, động thổ, liên hoan, cưới hỏi... nhằm cầu mang lại tài lộc, sự thịnh vượng, phát tài cho gia chủ

Tại Việt Nam và trên thế giới, múa lân sư rồng đã được công nhận là một môn thể thao mang tầm quốc tế, là sự tranh tài giữa đoàn này và đoàn khác, tỉnh này với tỉnh khác và các nước với nhau.

Nguồn gốc múa lân sư rồng Việt Nam

Múa lân sư rồng là một môn nghệ thuật dân gian có nguồn gốc từ Trung Hoa.Từ rất lâu trong các dịp lễ tết, trung thu, những ngày mang tính hỷ của người dân Trung Hoa đã có sự xuất hiện của những đoàn múa lân sư rồng. Đặc biệt trong các ngày tết nguyên đán, tết trung thu, khai trương, hội nghị, lễ hội… thì nhất định phải có, kèm theo đốt pháo để mừng ngày lễ lớn.

Sở dĩ bộ ba lân, sư, rồng luôn xuất hiện trong những ngày này bởi vì ba con thú này tượng trưng cho sự thịnh vượng, phát đạt và hạnh phúc…từ xa xưa đã có rất nhiều những đội múa lân sư rồng ra đời, với sự cạnh tranh khá cao, các đội múa nào có kỹ thuật múa điêu luyện và những màn trình diễn đẹp mắt sẽ được đánh giá cao hơn.

Trong những màn trình diễn lân sư rồng không thể thiếu ông Địa một người với khuôn mặt to luôn tươi cười, bụng phệ, cầm chiếc quạt mo phe phẩy, thường mặc áo dài đi theo giỡn với lân và những khách xem trình diễn. Tương truyền ông địa là hiện thân của đức phạt Di Lặc – đức Phật luôn tươi cười và rất hiền lành. Đức Di Lặc thuần phục được một con quái vật chính là con lân, biến nó từ một con thú hung ác thành một con vật ăn cỏ ngoan hiền.

Từ đó cứ mỗi năm tới tết là Ông địa cùng con lân xuống núi chúc tết mọi người, mang đến niềm vui và sự may mắn cho người dân. Con lân cùng Ông Địa đi tới đâu là mang đến niềm vui và giáng phúc cho mọi nhà. Người dân treo rau xanh và thức ăn trên cao, lân leo ên và lấy thức ăn mà mọi người trao tặng. Vì thế mới có việc lân leo cột lấy tiền thưởng như ngày này. Ngoài ra việc con lân và ông địa cùng nhau đi chúc tết mọi người chứng tỏ sự chan hòa giữa loài vật và loài người